De Jaren van Verandering (1935–1941)

In 1935 nam Maurits Cornelis Escher een van de moeilijkste beslissingen van zijn leven. Hij verliet zijn geliefde Rome, de stad waar hij elf jaar had gewoond en gewerkt. De reden was de opkomst van het fascisme onder Mussolini, waar hij zijn kinderen niet in wilde laten opgroeien. De periode die volgde, in Zwitserland en België, was voor Escher een tijd van grote innerlijke verandering. Hij verruilde het tekenen van landschappen voor het tekenen van gedachten.

De “koude” jaren in Zwitserland (1935–1937)

Het gezin Escher — Maurits, zijn vrouw Jetta en hun twee zonen George en Arthur — verhuisde in de zomer van 1935 naar Château-d’Œx in de Zwitserse Alpen. Hoewel het landschap prachtig was, was Maurits er doodongelukkig.

Het gemis van Italië

Escher hield van de chaos, de geschiedenis en de warme kleuren van Italië. De Zwitserse bergen vond hij maar saai. Hij noemde de sneeuw “te wit” en de bergen “muren die het zicht blokkeerden”. In Italië tekende hij buiten, maar in Zwitserland bleef hij binnen. Omdat hij buiten geen inspiratie vond, werd hij gedwongen om in zijn eigen hoofd te kijken.

De eerste ‘onmogelijke’ experimenten

Juist omdat hij zich verveelde, begon hij te spelen met geometrie. Hij begon na te denken over hoe je de kijker in de war kunt brengen. Een beroemd werk uit deze tijd is Stilleven met spiegel (1934/1935), waarbij de spiegeling op de tafel niet helemaal lijkt te kloppen met de werkelijkheid. De eerste stapjes naar zijn beroemde stijl werden hier, in de koude bergen, gezet.

De reis naar Spanje: De tweede vonk (1936)

Om de somberheid van Zwitserland te ontvluchten, maakte Maurits in 1936 samen met Jetta een grote reis per vrachtschip langs de kust van Spanje. Deze reis was cruciaal. Hij bezocht voor de tweede keer het Alhambra in Granada.
Tijdens zijn eerste bezoek in 1922 was hij al onder de indruk van de Moorse mozaïeken, maar dit keer was hij bezeten. Samen met Jetta bracht hij dagen door met het nauwkeurig natekenen van de complexe patronen op de muren. Hij ontdekte het systeem achter de patronen: hoe vormen herhaald kunnen worden zonder dat er gaten vallen. Dit noemen we vlakvulling.
Toen hij terugkwam in Zwitserland, wist hij wat hem te doen stond. Hij wilde geen landschappen meer maken; hij wilde patronen maken die in elkaar overvloeiden. Hij begon zijn eerste “metamorfoses” te schetsen.

Verhuizing naar België: Ukkel (1937–1941)

In 1937 besloot het gezin dat Zwitserland niet hun plek was. Ze verhuisden naar Ukkel, een groene buitenwijk van Brussel in België. Dit was een praktische keuze: het was dichter bij hun familie in Nederland en de taal was makkelijker voor de kinderen. Ook waren er oude vrienden uit de tijd in Rome: Otto de Kat en J.A.N Patijn.
In Ukkel beleefde Escher een enorme creatieve explosie. Hij had nu een ruim atelier en hij was volledig gefocust op zijn nieuwe ontdekkingen. In deze Belgische jaren maakte hij een aantal van zijn meest iconische vroege werken:

* Lucht en Water I (1938): Hierin veranderen vogels die in de lucht vliegen langzaam in vissen die in het water zwemmen. Het is een perfect voorbeeld van wat hij in het Alhambra had geleerd, maar dan toegepast op levende figuren.
* Dag en Nacht (1938): Een landschap met witte en zwarte vogels die in tegengestelde richtingen vliegen boven een Nederlands polderlandschap.
* Metamorphose II (1939-1940): Een gigantisch werk van bijna vier meter lang waarin vormen continu in elkaar veranderen: van schaakbord naar hagedissen, naar bijen, naar vissen en weer terug.

De Tweede Wereldoorlog en de onrust

Terwijl Escher werkte, brak in 1939 de Tweede Wereldoorlog uit. De angst die Escher in Italië had gevoeld voor het fascisme, was nu terug in zijn eigen achtertuin.
Het leven in Ukkel werd moeilijk. Er was weinig voedsel en de Duitse bezetters waren overal aanwezig. Bovendien overleed zijn vader, George Arnold Escher, in 1939. Dit was een zware klap voor Maurits, omdat zijn vader altijd zijn grootste steun was geweest, zowel mentaal als financieel.
Escher voelde zich in België niet meer prettig en er werd besloten om terug te gaan naar Nederland. Ook was Escher een Nederlandse staatsburger en dat maakte de financien ook eenvoudiger. Tevens waren de goede vrienden Otto de Kat en zijn vrouw ook al richting Nederland vertrokken.
Een paar weken na de inval van de Duitsers overleed moeder Escher. Rond die tijd was post en trein verkeer niet mogelijk tussen Nederland en Brussel dus het nieuws bereikte hem laat. Al liftend reisde hij naar Nederland maar kwam te laat voor de begrafenis.

Terug naar Nederland (1941)

In februari 1941 verliet het gezin België en verhuisde naar Baarn in Nederland. Hiermee kwam een einde aan zijn “buitenlandse jaren”. Escher zou de rest van zijn leven in Baarn blijven wonen.

More coming soon as we are writing more texts…

Sources :
* Locher, J.L. (1981). M.C. Escher: Leven en werk. Meulenhoff, Amsterdam.
* Schattschneider, Doris. (1990). Visions of Symmetry. W.H. Freeman & Co.
* Ernst, Bruno. (1976). De toverspiegel van M.C. Escher.
* Website Escher in Het Paleis.
* Escher, M.C. (1982). His Life and Complete Graphic Work.